Zachowanie kur w dużej mierze zależy od środowiska, w którym żyją. Zrozumienie zachowań drobiu w różnych systemach hodowli ma zasadnicze znaczenie dla producentów, którzy chcą zoptymalizować zarówno dobrostan zwierząt, jak i wydajność, niezależnie od stosowanego systemu.
Intensywne systemy chowu drobiu a zachowanie brojlerów
W tradycyjnych systemach hodowli w pomieszczeniach brojlery spędzają nawet 80% czasu w stanie spoczynku, gdy nie jedzą ani nie piją (Weeks i in., 2000). W systemach intensywnej hodowli drobiu zazwyczaj trzyma się stada liczące 20 000 lub więcej ptaków na płaskich, wysypanych ściółką podłogach, wyposażonych w automatyczne karmniki i system klimatyzacji (Spieß i in., 2022). Chociaż są one wydajne, te jałowe środowiska oferują niewiele orientacji przestrzennej, ograniczając czynności charakterystyczne dla danego gatunku, takie jak kąpiele w piasku, a w przypadku populacji innych niż brojlery – siedzenie na grzędach (Karcher i Mench, 2018).
Ten brak aktywności fizycznej przyczynia się do powstawania takich schorzeń, jak kulawizna i zapalenie skóry podeszw stóp, zwłaszcza w ostatnich tygodniach cyklu produkcyjnego (Spieß i in., 2022). Wykazano, że urozmaicenie środowiska, obejmujące podwyższone platformy i bele słomy, zwiększa aktywność ruchową i ogranicza te problemy związane z dobrostanem zwierząt (Pedersen i in., 2020).
Chów wolnowybiegowy vs bezklatkowy: różnice w zachowaniu
Porównując chów drobiu na wolnym wybiegu z chowem intensywnym, najbardziej widoczną różnicą jest zakres zachowań dostępnych dla ptaków. Systemy bezklatkowe pozwalają kurom na wykonywanie naturalnych czynności, takich jak gniazdowanie, siedzenie na grzędach, żerowanie i kąpiele w piasku (Lay i in., 2011). Badania potwierdzają, że zachowanie kurcząt w różnych środowiskach ulega znaczącej zmianie, gdy ptaki zyskują dostęp do wybiegów na świeżym powietrzu lub wzbogaconych przestrzeni wewnętrznych (Donaldson i O’Connell, 2012).
Jednak porównanie systemów hodowli drobiu ujawnia pewne kompromisy. Hodowla bezklatkowa może wiązać się z wyższym odsetkiem przypadków dziobania piór, złamań kości mostkowej oraz śmiertelności (Petrik i in., 2015). Przełomowe badanie opublikowane w czasopiśmie „Nature” wykazało, że na dobrostan drobiu w różnych środowiskach większy wpływ ma jakość warunków hodowlanych niż sama gęstość obsady (Dawkins i in., 2004).
Systemy chowu bezklatkowego vs konwencjonalnego: jakość powietrza i zdrowie
Na całym świecie obserwuje się coraz szybsze przejście z hodowli konwencjonalnej na bezklatkową; szacuje się, że w latach 2019–2022 liczba stad hodowanych bezklatkowo w Stanach Zjednoczonych wzrosła z 57 mln do 105 mln kur (USDA, 2022).
Chociaż chów bezklatkowy sprzyja naturalnym zachowaniom ptaków, często wiąże się z gorszą jakością powietrza w pomieszczeniach, w tym wyższym poziomem amoniaku i cząstek stałych (Chai et al., 2019).
Wyniki te podkreślają, że żaden pojedynczy model utrzymania nie gwarantuje jednoznacznie wyższego dobrostanu. Kluczowe znaczenie mają jakość zarządzania, monitorowanie środowiska oraz wczesne wykrywanie problemów.
Dane dotyczące masy ciała: wspólny mianownik dla wszystkich środowisk
Niezależnie od systemu hodowli masa ciała jest jednym z najbardziej wiarygodnych wskaźników zdrowia i wydajności stada. W ramach badania weterynaryjnego obejmującego 100 komercyjnych stad młodych kur wykorzystano automatyczne platformy ważące do regularnego monitorowania masy ciała i jednolitości stada. Naukowcy stwierdzili, że spójne dane dotyczące masy ciała umożliwiły wczesne wykrywanie problemów związanych z dobrostanem zwierząt oraz porównywanie wyników między gospodarstwami (Mels i in., 2023).
Zachowanie drobiu w różnych środowiskach jest bardzo zróżnicowane, jednak trendy wzrostowe dostarczają uniwersalnych informacji. Automatyczna waga zainstalowana pomiędzy karmidłami a poidłami zapewnia ciągły wgląd w dane w czasie rzeczywistym, bez konieczności polegania wyłącznie na obserwacji wzrokowej.
W przypadku gospodarstw, które opierają się na okresowych kontrolach ręcznych, przenośna ręczna waga do drobiu zapewnia dokładność i wbudowane funkcje statystyczne niezbędne do przeprowadzania wyrywkowych kontroli w każdym typie pomieszczeń. Niezależnie od tego, czy mierzy się jednolitość w wolnej hodowli bezklatkowej, czy weryfikuje docelową masę ciała w gospodarstwie z chowem na wolnym wybiegu, dedykowana ręczna waga do żywych ptaków przekształca każdą sesję w dane, na podstawie których można podjąć działania.
Scentralizowanie wszystkich danych dotyczących masy ciała za pośrednictwem opartej na chmurze platformy do zarządzania danymi o stadach umożliwia porównywanie wyników między poszczególnymi kurnikami, systemami i cyklami produkcyjnymi z dowolnego urządzenia.
Debata na temat hodowli drobiu na wolnym wybiegu, bezklatkowej czy intensywnej będzie trwała nadal. Jednak najdokładniejszy obraz rzeczywistych wyników hodowli zapewniają dane z wag.
Źródła
1.) Chai, L., Xin, H., Wang, Y., Oliveira, J., Wang, K. and Zhao, Y. (2019). Mitigating particulate matter generations of a commercial cage-free henhouse. Transactions of the ASABE, 62, 877–886. https://doi.org/10.13031/trans.13234
2.) Dawkins, M.S., Donnelly, C.A. and Jones, T.A. (2004). Chicken welfare is influenced more by housing conditions than by stocking density. Nature, 427, 342–344. https://doi.org/10.1038/nature02226
3.) Donaldson, C.J. and O’Connell, N.E. (2012). The influence of access to aerial perches on fearfulness, social behaviour and production parameters in free-range laying hens. Applied Animal Behaviour Science, 142, 51–60. https://doi.org/10.1016/j.applanim.2012.08.006
4.) Karcher, D.M. and Mench, J.A. (2018). Overview of commercial poultry production systems and their main welfare challenges. In Advances in Poultry Welfare (pp. 3–25). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-100915-4.00001-2
5.) Lay, D.C., Fulton, R.M., Hester, P.Y., Karcher, D.M., Kjaer, J.B., Mench, J.A. and Porter, R.E. (2011). Hen welfare in different housing systems. Poultry Science, 90, 278–294. https://doi.org/10.3382/ps.2010-00962
6.) Mels, C., Niebuhr, K., Futschik, A., Rault, J.L. and Waiblinger, S. (2023). Development and evaluation of an animal health and welfare monitoring system for veterinary supervision of pullet farms. Preventive Veterinary Medicine, 217, 105929. https://doi.org/10.1016/j.prevetmed.2023.105929
7.) Pedersen, I.J., Tahamtani, F.M., Forkman, B., Young, J.F., Poulsen, H.D. and Riber, A.B. (2020). Effects of environmental enrichment on health and bone characteristics of fast growing broiler chickens. Poultry Science, 99, 1946–1955. https://doi.org/10.1016/j.psj.2019.11.061
8.) Petrik, M.T., Guerin, M.T., Widowski, T.M. (2015). On-farm comparison of keel fracture prevalence and other welfare indicators in conventional cage and floor-housed laying hens in Ontario, Canada. Poultry Science, 94, 579–585. https://doi.org/10.3382/ps/pev039
9.) Spieß, F., Reckels, B., Abd-El Wahab, A., Ahmed, M.F.E., Sürie, C., Auerbach, M., Rautenschlein, S., Distl, O., Hartung, J. and Visscher, C. (2022). The influence of different types of environmental enrichment on the performance and welfare of broiler chickens and the possibilities of real-time monitoring via a farmer-assistant system. Sustainability, 14, 5727. https://doi.org/10.3390/su14095727
10.) USDA (2022). Cage-free shell egg report. United States Department of Agriculture, Agricultural Marketing Service. https://usda.library.cornell.edu/concern/publications/1j92g7448
11.) Weeks, C.A., Danbury, T.D., Davies, H.C., Hunt, P. and Kestin, S.C. (2000). The behaviour of broiler chickens and its modification by lameness. Applied Animal Behaviour Science, 67, 111–125. https://doi.org/10.1016/S0168-1591(99)00102-1